Položaj deteta u porodici

Porodica se razvija i menja kroz vreme, baš kao što i svaki pojedinac svom životnom veku prolazi kroz različite faze. Porodični životni ciklus razdvaja porodična iskustva u faze ili periode, u toku čitavog života i opisuje promene u porodičnoj strukturi kao i ulogama tokom svakog perioda.

Položaj deteta u porodici ne zavisi samo od reda rođenja nego i od pola deteta, onoga što porodica očekuje od svog deteta, od stvarnih  potencijala i drugih odlika deteta. Moguće pozicije deteta u porodici su:

  • Zvezda porodice – situacija u kojoj se fokus porodice pomera na tek rođeno dete, prednosti ove pozicije su visoko stimulativna sredina, ali sa druge strane, kao nedostatak, javlja se mogućnost „zloupotrebe“ postojeće pozicije u porodičnom sistemu.
  • Prateći član – pozicija u kojoj dete nije ni favorizovano ni zanemareno, ostavljena mu je mogućnost da iskoristi vlastite snage;
  • Autsajder – detetu na ovoj poziciji u porodici nedostaje podsticaj što može imati posledice po razvoj deteta;
  • Ravnopravan član – pozicija koja može imati pozitivan i negativan uticaj po razvoj deteta. Pozitivan jer su uvažene detetove potrebe, čime se podstiče njegovo osamostaljivanje, a negativan jer se dete tretira kao „prijatelj“ pri čemu se zanemaruju razvojni zadaci karakteristični za određeni period.

Prihvatanje deteta u porodici podrazumeva razvojno „pomeranje“ njegovog položaja, od „zvezde“ do ravnopravnog člana, čime se ostvaruju važne pretpostavke za stvaranje pozitivnih i zdravih uticaja dece koja postaju nova snaga porodice. Pored navedene podele, dosta starija i opštepoznata je podela na:

  • Najstarije dete u porodici – odgovorno za sebe i za mlađu braću i sestre, najčvršće je vezano za porodicu i ima ulogu deteta koje čuva porodičnu tradiciju. Pored toga ima ulogu vođe i tako se postavlja u kasnijim relacijama sa ljudima, u braku teži dominaciji, prema svojoj deci se odnosi sa autoritetom, a u profesionalnoj karijeri je ambiciozno i odgovorno.
  • Srednje dete – obično teži kompromisima, ima iskustvo dominacije i stalnog osećaja da je starije dete privilegovano, a mlađe više voljeno.
  • Najmlađe dete – pozicija je bitno određena polnom strukturom ranije rođene dece: najmlađa sestra koja ima stariju braću obično uzima ulogu razmažene devojčice sa tendencijom da je zadrži i u odraslom dobu i drugim relacijama; najmlađa sestra koja ima sestre često biva vezana za roditelje; dok najmlađi brat koji ima starije sestre uzima podređenu poziciju; na kraju najmlađi brat koji ima starijeg brata ili stariju braću u stalnoj je borbi za svoju poziciju jednako važnog.
  • Jedino dete u porodici – je najčešće u poziciji upletenosti u porodične odnose i bračne konflikte, ili su starmali ili preterano zavisni i detinjasti.

Diplomirani pedagog

Milica Ristivojević
Author:

Predškolska ustanova Bambi iz Beograda osnovana je u julu 2015. godine na opštini Voždovac u mirnom kraju naselja Kumodraž. Naš prvi objekat nalazi se u prostranoj kući sa dvorištem, obasutim zelenilom, prilagođenom potrebama dece. Prvo izdvojeno odeljenje naše Ustanove je osnovano na teritoriji opštine Zvezdara. Objekat „Bambi 2“ se nalazi na Smederevskom putu sa obezbeđenim parkingom i prilazom za roditelje i decu.